Guðrúnarkviða in Forna
Þjóðrekr konungr var með Atla ok hafði þar látit flesta alla menn sína. Þjóðrekr ok Guðrún kærðu harma sín á milli. Hon sagði hánum ok kvað:
1. Mær var ek meyja, – móðir mik fæddi, –
björt í búri, unna ek vel bræðrum, –
unz mik Gjúki gulli reifði,
gulli reifði, gaf Sigurði.
2. Svá var Sigurðr of sonum Gjúka
sem væri grænn laukr ór grasi vaxinn
eða hjörtr hábeinn of hvössum dýrum
eða gull glóðrautt af gráu silfri.
3. Unz mér fyrmunðu mínir bræðr,
at ek ætta ver öllum fremra;
sofa þeir né máttu-t né of sakar dæma,
áðr þeir Sigurð svelta létu.
4. Grani rann at þingi, – gnýr var at heyra, –
en þá Sigurðr sjalfr eigi kom;
öll váru söðuldýr sveita stokkin
ok of vanið vási und vegöndum.
5. Gekk ek grátandi við Grana ræða,
úrughlýra jó frá ek spjalla;
hnipnaði Grani þá, drap í gras höfði,
jór þat vissi, eigendr né lifðu-t.
6. Lengi hvarfaðak, lengi hugir deildusk,
áðr ek of frægak folkvörð at gram.
7. Hnipnaði Gunnarr, sagði mér Högni
frá Sigurðar sárum dauða:
“Liggr of höggvinn fyr handan ver
Gothorms bani of gefinn ulfum.
8. Líttu þar Sigurð á suðrvega;
þá heyrir þú hrafna gjalla,
örnu gjalla æzli fegna,
varga þjóta of veri þínum.”
9. “Hví þú mér, Högni, harma slíka
viljalaussi vill of segja?
Þitt skyli hjarta hrafnar slíta
við lönd yfir en þú vitir manna!”
10. Svaraði Högni sinni einu,
trauðr góðs hugar, af trega stórum:
“Þess áttu, Guðrún, græti at fleiri,
at hjarta mitt hrafnar slíti.”
11. Hvarf ek ein þaðan annspilli frá
á við lesa varga leifar;
gerðig-a ek hjúfra né höndum slá
né kveina um sem konur aðrar,
þá er sat soltin of Sigurði.
12. Nótt þótti mér niðmyrkr vera,
er ek sárla satk yfir Sigurði;
ulfar þóttumk öllu betri,
ef þeir léti mik lífi týna
eða brenndi mik sem birkinn við.
13. Fór ek af fjalli fimm dægr talið,
unz ek höll Halfs háva þekkðak.
14. Sat ek með Þóru sjau misseri,
dætr Hákonar í Danmörku;
hon mér at gamni gullbókaði
sali suðræna ok svani danska.
15. Hafðu vit á skriftum þat er skatar léku,
ok á hannyrðum hilmis þegna,
randir rauðar, rekka Húna,
hjördrótt, hjalmdrótt, hilmis fylgju.
16. Skip Sigmundar skriðu frá landi,
gylltar grímur, grafnir stafnar;
byrðu vit á borða, þat er þeir börðusk
Sigarr ok Siggeirr suðr á Fjóni.
17. Þá frá Grimildr, gotnesk kona,
hvat ek væra hyggjuð — –;
hon brá borða ok buri heimti
þrágjarnliga þess at spyrja,
hverr vildi son systur bæta
eða ver veginn vildi gjalda.
18. Görr lézk Gunnarr gull at bjóða
sakar at bæta, ok it sama Högni.
Hon frétti at því, hverr fara vildi
vigg at söðla vagn at beita,
hesti ríða, hauki fleygja,
öðrum at skjóta af ýboga.
19. Valdarr Dönum með Jarizleifi,
Eymóðr þriði með Jarizskári
inn gengu þá, jöfrum líkir,
Langbarðs liðar, höfðu loða rauða,
stuttar brynjur, steypða hjalma,
skalmum gyrðir, höfðu skarar jarpar.
20. Hverr vildi mér hnossir velja,
hnossir velja ok hugat mæla,
ef þeir mætti mér margra súta
tryggðir vinna, – né ek trúa gerða.
21. Færði mér Grímhildr full at drekka
svalt ok sárligt, né ek sakar munðak;
þat var of aukit jarðar magni,
svalköldum sæ ok sónum dreyra.
22. Váru í horni hvers kyns stafir
ristnir ok roðnir, – ráða ek né máttak, –
lyngfiskr langr, lands Haddingja
ax óskorit, innleið dyra.
23. Váru þeim bjóri böl mörg saman,
urt alls viðar ok akarn brunnin,
umdögg arins, iðrar blótnar,
svíns lifr soðin, því at hon sakar deyfði.
24. En þá gleymðu, er getit höfðu,
öll jöfurs jórbjúg í sal;
kómu konungar fyr kné þrennir,
áðr hon sjalfa mik sótti at máli.
Grímhildr kvað:
25. “Gef ek þér, Guðrún, gull at þiggja,
fjölð alls féar, at þinn föður dauðan,
hringa rauða, Hlöðvés sali,
ársal allan at jöfur fallinn.
Grímhildr kvað:
26. Húnskar meyjar, þær er hlaða spjöldum
ok gera gull fagrt, svá at þér gaman þykki;
ein skaltu ráða auði Buðla,
gulli göfguð ok gefin Atla.”
Guðrún kvað:
27. “Vilk eigi ek með veri ganga
né Brynhildar bróður eiga;
samir eigi mér við son Buðla
ætt at auka né una lífi.”
Grímhildr kvað:
28. “Hirð-a-ðu hölðum heiftir gjalda,
því at vér höfum valdit fyrri;
svá skaltu láta, sem þeir lifi báðir
Sigurðr ok Sigmundr, ef þú sonu fæðir.”
Guðrún kvað:
29. “Mák-a ek, Grímhildr, glaumi bella
né vígrisins vánir telja,
siz Sigurðar sárla drukku
hrægífr, huginn hjartblóð saman.”
Grímhildr kvað:
30. “Þann hefi ek allra ættgöfgastan
fylki fundit ok framast nökkvi;
hann skaltu eiga, unz þik aldr viðr,
verlaus vera, nema þú vilir þenna.”
Guðrún kvað:
31. “Hirð-a-ðu bjóða bölvafullar
þrágjarnliga þær kindir mér;
hann mun Gunnar grandi beita
ok ór Högna hjarta slíta;
32. Grátandi Grímhildr greip við orði,
er burum sínum bölva vætti
ok mögum sínum meina stórra.
Grímhildr kvað:
33. “Lönd gef ek enn þér, lýða sinni,
Vinbjörg, Valbjörg, ef þú vill þiggja;
eigðu um aldr þat ok uni, dóttir.”
Guðrún kvað:
34. “Þann mun ek kjósa af konungum
ok þó af niðjum nauðig hafa;
verðr eigi mér verr at ynði
né böl bræðra at bura skjóli.”
35. Hjarta slíta; munk-at ek létta,
áðr lífshvatan eggleiks hvötuð
aldri næmik.”
Guðrún kvað:
36. Senn var á hesti hverr drengr litinn,
en víf valnesk hafið í vagna;
vér sjau daga svalt land riðum,
en aðra sjau unnir kníðum,
en ina þriðju sjau þurrt land stigum.
37. Þar hliðverðir hárar borgar
grind upp luku, áðr í garð riðum.
38. Vakði mik Atli, en ek vera þóttumk
full ills hugar at frændr dauða.
Atli kvað:
39. “Svá mik nýliga nornir vekja,” –
vílsinnis spá vildi, at ek réða, –
“hugða ek þik, Guðrún Gjúka dóttir,
læblöndnum hjör leggja mik í gögnum.”
Guðrún kvað:
40. “Þat er fyr eldi, er éarn dreyma,
fyr dul ok vil drósar reiði;
mun ek þik við bölvi brenna ganga,
líkna ok lækna, þótt mér leiðir séir.”
Atli kvað:
41. “Hugða ek hér í túni teina fallna,
þá er ek vildak vaxna láta,
rifnir með rótum, roðnir í blóði,
bornir á bekki, beðit mik at tyggva.
42. Hugða ek mér af hendi hauka fljúga
bráðalausa bölranna til;
hjörtu hugða ek þeira við hunang tuggin,
sorgmóðs sefa, sollin blóði.
43. Hugða ek mér af hendi hvelpa losna,
glaums andvana, gylli báðir;
hold hugða ek þeira at hræum orðit,
nauðigr nái nýta ek skyldak.”
Guðrún kvað:
44. “Þar munu seggir of sæing dæma
ok hvítinga höfði næma;
þeir munu feigir fára nátta
fyrir dag litlu, drótt of bergja.”
Atli kvað:
45. “Lægja ek síðan, né ek sofa vildak,
þrágjarn í kör; þat man ek görva.”